Mijn baby 
De eerste maanden: essentiële bescherming voor een goede ontwikkeling
Alles over de vaccinatie van uw baby 
Elk kind groeit op zijn eigen tempo, en vaccinatie is één van de manieren om de gezondheid van uw kind op dagelijkse basis beter op te volgen. Op deze pagina vindt u eenvoudige antwoorden over verplichte vaccinaties, hun doeltreffendheid, het schema, maar ook advies over de praktische organisatie en advies bij reizen met uw baby.
Uw vragen over vaccinaties voor baby’s 
Ouders zitten vaak met vragen over vaccinatie, bijvoorbeeld in verband met de doeltreffendheid, de veiligheid en de leeftijd bij de eerste doses.
In dit filmpje geeft Prof. Proesmans, kinderarts in het UZ Leuven, eenvoudige antwoorden op de meestgestelde vragen: natuurlijke immuniteit, de doeltreffendheid van vaccins, de rol van borstvoeding enz.
Vragen over vaccinaties voor baby’s 
Verplichte vaccins 
De enige wettelijk verplichte vaccinatie in België is die met het poliovaccin. Andere vaccinaties zijn misschien niet verplicht, maar worden wel sterk aanbevolen. Alle informatie hierover vindt u op www.laatjevaccineren.be (in het Nederlands voor Vlaanderen en de Nederlandstalige gemeenschap in Brussel) en op www.vaccination-info.be (in het Frans voor Wallonië en de Franstalige gemeenschap in Brussel). Voor inwoners van het Duitstalige deel van België is alle informatie over vaccinaties in hun taal te vinden op de website van de Duitstalige Gemeenschap, ostbelgienlive.be.
“Welke vaccinaties zijn verplicht voor baby’s in België?”
De poliovaccinatie is de enige verplichte vaccinatie voor alle baby’s in België. Het IPV-vaccin (geïnactiveerd poliovaccin) wordt toegediend in drie doses op de leeftijd van respectievelijk 2, 3 en 4 maanden, gevolgd door een herhalingsvaccinatie op de leeftijd van 15 maanden. De volledige vaccinatie (drie doses + één herhalingsdosis) moet afgerond zijn vóór de leeftijd van 18 maanden. Een tweede herhalingsdosis wordt aanbevolen op de leeftijd van 5-7 jaar.
Er wordt een polioattest door de burgerlijke stand overhandigd aan de ouders bij de geboorteaangifte. Dat moet door een arts worden ingevuld na de laatste vaccinatiedosis en vervolgens worden bezorgd aan de gemeente waar het gevaccineerde kind woont.
Weigering van de poliovaccinatie is strafbaar.
Goed om te weten.
Hoewel enkel de vaccinatie tegen poliomyelitis wettelijk verplicht is in België, wordt in Vlaanderen sterk aanbevolen om het volledige basisvaccinatieschema te volgen. Dit schema helpt jonge kinderen tegen ernstige infectieziekten zoals difterie, tetanus, kinkhoest, Haemophilus influenzae type b (Hib), pneumokokken, meningokokken, mazelen, bof, rubella en hepatitis B te beschermen.3
In Vlaanderen geldt er geen bijkomende wettelijke vaccinatieverplichting voor toegang tot kinderopvang. Kinderopvanginitiatieven kunnen wel informeren naar de vaccinatiestatus van een kind. Omdat jonge kinderen in de opvang intensief contact hebben met elkaar en infecties zich daar sneller kunnen verspreiden, is het sterk aanbevolen om het basisvaccinatieschema tijdig en volledig te volgen, ongeacht de opvangsituatie van je kind.
Nuttige links:
“Waarom is het poliovaccin nog altijd verplicht?”
De poliovaccinatie is sinds 1967 verplicht en heeft ervoor gezorgd dat deze zeer besmettelijke virale infectie, die vooral kinderen jonger dan 5 jaar treft en in zeldzame gevallen leidt tot onomkeerbare verlamming, in ons land is uitgeroeid. Maar waarom blijft de vaccinatieplicht dan bestaan, als er sinds 1979 geen enkel geval van polio meer is geregistreerd in België? Simpelweg omdat polio in sommige landen wel nog altijd voorkomt en een daling van de vaccinatiegraad ervoor zou kunnen zorgen dat de aandoening opnieuw de kop opsteekt in België. Voor reizigers die naar gebieden gaan waar het virus nog altijd circuleert, wordt trouwens een herhalingsvaccinatie aanbevolen.1
Doeltreffendheid, veiligheid, risico’s? 
“Waarop moet ik letten bij vaccinatie?”
Het is essentieel dat u uw baby laat vaccineren om hem te helpen beschermen, maar veel ouders zitten met vragen over de mogelijke gevolgen hiervan. Welke symptomen zijn normaal? Wanneer moet ik met mijn kind naar de dokter? En wat met kinderen die allergieën of astma hebben?
In dit filmpje beantwoordt Prof. Marijke Proesmans van UZ Leuven de meestgestelde vragen van ouders:
- Welke reacties zijn normaal na een vaccinatie en wat kan ik er thuis tegen doen?
- Wanneer moet ik me zorgen maken en naar de spoeddienst gaan?
- Houdt vaccinatie meer risico’s in voor kinderen met allergieën of astma?
“Zijn vaccins echt doeltreffend? Kunnen ze soms ‘falen’?”
Vaccins zijn heel doeltreffend in het voorkomen van ernstige ziektes en ziekenhuisopnames. Het mazelenvaccin (MBR of mazelen-bof-rodehond) beschermt bijvoorbeeld ongeveer 99% van de mensen na twee dosissen.1 Geen enkel vaccin is in alle situaties en bij iedereen 100% doeltreffend.
Er zijn twee redenen waarom een vaccin kan ‘falen’:
- Het immuunsysteem van de persoon reageert niet (zelden) of onvoldoende op de vaccinatie.
- De immuniteit neemt na verloop van tijd af.
Als de vaccinatiegraad van de bevolking, met andere woorden het percentage van de bevolking dat tegen een specifieke ziekte is gevaccineerd, voldoende hoog is, ontstaat er een collectieve immuniteit, die kwetsbare personen helpt beschermen door de verspreiding van virale en bacteriële micro-organismen te beperken.
U kunt vaccinatie vergelijken met een ‘veiligheidsgordel’: de doeltreffendheid is niet onfeilbaar!
“Komen bijwerkingen bij baby’s vaak voor? Wegen de voordelen echt op tegen de risico’s?”
Tegenwoordig doet er veel verkeerde of niet-geverifieerde informatie de ronde, met name over de bijwerkingen van vaccinaties.
Het is belangrijk om te weten dat er gemiddeld tien tot vijftien jaar onderzoek en klinische studies voorafgaat aan de lancering van een vaccin. Na het onderzoek en de laboratoriumproeven worden tests bij proefpersonen uitgevoerd om de werkzaamheid en veiligheid van het vaccin te controleren. Als laatste stap keuren de gezondheidsinstanties het vaccin goed en verlenen ze de producent een ‘vergunning voor het in de handel brengen’ (VHB). Zodra het vaccin op de markt is gebracht, wordt het voortdurend gemonitord zolang het gebruikt wordt.
De meestvoorkomende bijwerkingen van vaccinaties zijn doorgaans licht en tijdelijk. Bijvoorbeeld een lokale reactie die een beetje pijn doet en/of een zwelling op de injectieplaats, alsook koorts en spier- of gewrichtspijn. Die symptomen wijzen erop dat het lichaam op het vaccin reageert. Ernstige bijwerkingen, zoals een anafylactische shock, komen uiterst zelden voor.1
De voordelen van vaccinaties zijn daarentegen talrijk. Ze bieden onder andere zogenaamde ‘individuele bescherming’. Vaccinatie helpt ons met andere woorden te beschermen tegen ernstige vormen van de ziekte en vermindert aanzienlijk het risico om ziek te worden, complicaties te krijgen of gevolgen over te houden aan een infectie met een bacterie of virus die door vaccinatie kan worden voorkomen.
Een ander groot voordeel van vaccins is de collectieve bescherming of ‘groepsimmuniteit’ die vaccinatie biedt, als de vaccinatiegraad voldoende hoog is. Hoe meer mensen gevaccineerd zijn, hoe minder microben er circuleren. Zo worden kwetsbare personen beter beschermd.
- Dat zijn bijvoorbeeld individuen die nog niet zijn gevaccineerd (onder meer pasgeboren baby’s, die te jong zijn om te worden gevaccineerd).
- Ook mensen die niet in staat zijn om antistoffen (afweercellen) aan te maken, zoals immuungecompromitteerde mensen en mensen die niet reageren op vaccins, worden zo beter beschermd.
Tot slot zorgt vaccinatie ook voor een immunologisch geheugen: sommige vaccins bieden langdurige bescherming, omdat het immuunsysteem de blootstelling ‘onthoudt’. Andere keren zijn dan weer herhalingsvaccins nodig om dat immunologische geheugen opnieuw te stimuleren.
Voor alle vaccins die opgenomen zijn in het vaccinatieschema voor kinderen, is de baten-risicoverhouding gunstig voor vaccinatie. Bovendien wordt de veiligheid van de vaccins voortdurend gemonitord.
“Samengevat: de baten-risicoverhouding is in het voordeel van vaccins, en hun veiligheidsprofiel wordt voortdurend opgevolgd.” 
Prof. Marijke Proesmans
“Is er geen risico op allergie als mijn baby meerdere vaccins na elkaar krijgt?”
Een allergie is een overdreven reactie van het immuunsysteem op een stof (allergeen) die normaal gesproken onschadelijk is, maar ten onrechte als een bedreiging wordt gezien: pollen, voedsel, maar soms ook geneesmiddelen en dus ook vaccins. Wanneer er een allergische reactie optreedt, is die meestal echter te wijten aan een bestanddeel van het vaccin, bijvoorbeeld een stabilisator of conserveermiddel, en niet aan het vaccin als geheel. Bovendien zijn de symptomen, of ze nu onmiddellijk optreden (bv. roodheid, jeuk, kortademigheid) of pas later (bv. lichte koorts, pijn, vermoeidheid), doorgaans niet ernstig.
In zeer zeldzame gevallen (1 op de 1 miljoen vaccinaties) kan er na een vaccinatie een ernstige allergische reactie optreden. Een dergelijke ‘anafylactische shock’ treedt meestal op binnen 15-20 minuten na injectie van het vaccin en moet behandeld worden met adrenaline. Netelroos, zwelling van de ogen of het gezicht, moeite met ademhalen of slikken, plotselinge daling van de bloeddruk met bewustzijnsverlies? Om die mogelijke symptomen op te merken, wordt na de vaccinatie altijd in een observatieperiode van 15 minuten voorzien.1
“Mijn kind is allergisch of astmatisch: brengt vaccinatie meer risico’s met zich mee?”
Astma en eczeem zijn geen contra-indicaties voor vaccinatie.1 Integendeel, aangezien kinderen met astma gevoeliger zijn voor luchtweginfecties, kan astma net een indicatie zijn voor bepaalde aanvullende griepvaccinaties. Uw kinderarts of behandelend arts, die op de hoogte is van de situatie, zal het vaccinatieschema afstemmen op de gezondheidstoestand van uw kind en de reacties in de gaten houden.
“Zijn combinatievaccins (tegen meerdere ziektes) even doeltreffend als afzonderlijke vaccins (tegen één ziekte)?1”
Absoluut. Talrijke studies met grote steekproeven van de bevolking waarin combinatievaccins werden vergeleken met dezelfde vaccins die afzonderlijk waren toegediend, hebben het volgende aangetoond: de immuniteit verkregen door combinatievaccins is even goed als bij afzonderlijke vaccins. Wat de veiligheid betreft, wijzen sommige studies op hevigere lokale reacties bij gecombineerde vaccins, maar andere studies komen dan weer tot het tegenovergestelde resultaat. Eén ding staat vast: ernstige bijwerkingen blijven heel zeldzaam, of de vaccins nu gecombineerd of afzonderlijk worden toegediend.1
Vaccinatieschema 
“Wat moet ik zeker onthouden over het vaccinatieschema?”
Het vaccinatieschema geeft een duidelijk overzicht van de vaccinaties die voor je kind aanbevolen zijn op elke leeftijd.
Het schema wordt opgesteld op basis van wetenschappelijke adviezen van de Hoge Gezondheidsraad en wordt in Vlaanderen uitgevoerd via het Vlaamse vaccinatieprogramma. Nieuwe studies en nieuwe vaccins worden regelmatig geëvalueerd, met als doel kinderen zo goed mogelijk te beschermen met een optimaal aantal dosissen. Updates worden gepubliceerd wanneer nieuwe aanbevelingen worden goedgekeurd.
Goed om te weten: er bestaan twee verschillende vaccinatieschema’s in België, omdat de vaccinatieaanbevelingen binnen de Vlaamse Gemeenschap en de Franse Gemeenschap beheerd worden door verschillende instanties: Kind en Gezin voor de Vlaamse Gemeenschap en het Office de la Naissance et de l’Enfance voor de Franse Gemeenschap. Zo heeft de Vlaamse Gemeenschap in september 2025 het basisvaccinatieschema voor zuigelingen en kinderen gewijzigd. De tweede dosis van het gecombineerde vaccin tegen bof, mazelen en rodehond (BMR) wordt voortaan toegediend op de leeftijd van 24 maanden in plaats van op 9 jaar, met als doel zo snel mogelijk zoveel mogelijk kinderen tegen de mazelen te beschermen. Die wijziging kwam er na de toename van het aantal gevallen van de mazelen en is in overeenstemming met de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). De Franse Gemeenschap wijzigt haar vaccinatiestrategie niet – althans nog niet. Kinderen die in de Franse Gemeenschap wonen, krijgen de tweede dosis van het BMR-vaccin dus nog altijd op de leeftijd van 7-8 jaar (tweede jaar lager onderwijs).
In Vlaanderen worden de aanbevolen vaccins voor kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar gratis aangeboden via het Vlaamse vaccinatieprogramma.
Nuttige links:
Organisatie van de vaccinatie 
“Wie mag mijn kind vaccineren?”
Tot de leeftijd van 6 jaar kan je terecht bij:
- je huisarts of kinderarts
- een groepspraktijk of wijkgezondheidscentrum
- de consultaties van Kind en Gezin
- een pediatrische dienst in het ziekenhuis
Voor kinderen en jongeren van 6 tot 18 jaar kan je terecht bij:
- je huisarts of kinderarts
- een groepspraktijk of wijkgezondheidscentrum
- het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB) via de school
De vaccinaties die via het CLB worden aangeboden, zijn gratis en verlopen volgens het Vlaamse vaccinatieschema. Ouders worden vooraf geïnformeerd en geven toestemming voor de vaccinatie.
Opgelet!
Apothekers mogen vaccins tegen griep en COVID-19 toedienen vanaf de leeftijd van 12 jaar. Voor jongeren tussen 12 en 16 jaar is ouderlijke toestemming vereist.
“Zijn de vaccins van mijn baby gratis?”
Voor de meeste vaccins: ja.
Na de geboorte ontvang je het Kindboekje (het gezondheidsboekje van Kind en Gezin). Dit boekje bevat belangrijke informatie over de ontwikkeling van je kind, het vaccinatieschema en ruimte om toegediende vaccins te registreren.
De vaccins die deel uitmaken van het officiële Vlaamse basisvaccinatieschema voor kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar worden gratis aangeboden via het Vlaamse vaccinatieprogramma.
Je kan hiervoor terecht bij:
- Kind en Gezin
- je huisarts
- je kinderarts
- een ziekenhuisdienst.
Zorgverleners bestellen de vaccins via Vaccinnet, het centrale registratiesysteem voor vaccinaties in Vlaanderen (www.vaccinnet.be). Toegediende vaccins worden geregistreerd in dit systeem en genoteerd in het gezondheidsboekje van je kind.
Uitzondering: rotavirusvaccin
Het vaccin tegen rotavirus (gastro-enteritis) is aanbevolen, maar wordt niet gratis ter beschikking gesteld binnen het Vlaamse vaccinatieprogramma.3
Je moet dit vaccin zelf aankopen in de apotheek op voorschrift van een arts. Het wordt gedeeltelijk terugbetaald via de ziekteverzekering, maar ouders betalen een remgeld per dosis.
Rotavirusinfecties zijn in België zelden levensbedreigend, maar kunnen bij jonge kinderen leiden tot ernstige diaree, uitdroging en ziekenhuisopname.3 Vaccinatie helpt om het risico op ernstige rotavirusinfecties en ziekenhuisopname te verminderen.
Goed om te weten
Vaccins die niet tot het basisvaccinatieschema behoren – bijvoorbeeld reisvaccins – moeten via de apotheek worden aangekocht op voorschrift. Sommige van deze vaccins worden gedeeltelijk terugbetaald via de ziekteverzekering of aanvullende tussenkomst van de mutualiteit.
“Mijn kind is verkouden. Mag het een vaccin krijgen?”
Ja, de vaccinatie kan doorgaan, toch als uw kind alleen een lichte verkoudheid heeft, met milde symptomen: loopneus, niezen, lichte hoest enz. Als u een vaccinatie uitstelt, stelt u ook de bescherming uit die het vaccin biedt tegen de ziekte. Probeer uitstel dus zoveel mogelijk te vermijden, tenzij er ernstige contra-indicaties zijn.
Heeft uw kind echter hoge koorts (meer dan 38,5 °C) en/of ademhalingsmoeilijkheden of is het abnormaal prikkelbaar of net lusteloos? Dan is het meestal wel beter om de vaccinatie uit te stellen, niet vanwege enig gevaar, maar voor het comfort van het kind en om een onderscheid te kunnen maken tussen koorts door de vaccinatie en koorts als gevolg van de ziekte. Uw arts beslist of de vaccinatie moet worden uitgesteld.1
“Welke reacties zijn normaal na een vaccinatie? Wat kan ik er thuis tegen doen?”
Binnen 12 tot 24 uur kunnen bepaalde symptomen optreden, zoals lichte koorts, pijn, roodheid of zwelling op de injectieplaats, en kan uw kind chagrijnig zijn. Zulke reacties zijn volstrekt normaal. Ze bewijzen dat het immuunsysteem op het vaccin reageert. Raadpleeg uw arts voor advies over het verlichten van pijn of koorts. Het kan ook gebeuren dat het lichaamsdeel waar het vaccin is toegediend gezwollen, warm en pijnlijk wordt. In dat geval wordt aanbevolen om het kind pijnstillers te geven en ijs tegen die plaats te houden. Als de reactie langer dan 24 uur aanhoudt, is het raadzaam om een arts te raadplegen.
“Wanneer moet ik me zorgen maken en naar de spoeddienst gaan?”
Ernstige bijwerkingen komen gelukkig maar heel zelden voor. Ze worden meestal veroorzaakt door een allergische reactie, die binnen 15 minuten na vaccinatie optreedt. Daarom houdt het medische team uw kind na toediening van het vaccin nog een kwartier in de gaten. Als er allergische symptomen (bv. ademhalingsmoeilijkheden, zwelling van het gezicht, gegeneraliseerde netelroos) optreden, grijpt het team onmiddellijk in.1
Op reis 
“Ik ga op reis met mijn baby. Welke vaccins zijn nodig?”
Controleer eerst of je kind in orde is met de verplichte en aanbevolen vaccinaties volgens het Vlaamse basisvaccinatieschema. Vooral het MBR-vaccin (mazelen, bof, rubella) is belangrijk wanneer je naar regio’s reist waar mazelen nog circuleren.
Maak minstens 6 weken vóór vertrek een afspraak bij je huisarts of bij een erkende reiskliniek. Zij geven advies op maat, afhankelijk van:
- de bestemming
- de duur van het verblijf
- de leeftijd van je kind
- de gezondheidstoestand.
Als u naar een land reist waar gele koorts aanwezig is, wordt vaccinatie aanbevolen vanaf de leeftijd van 9 maanden. In uitzonderlijke gevallen kan het vaccin al vanaf 6 maanden worden toegediend. Raadpleeg zeker uw behandelend arts (minstens zes weken vóór vertrek), die u doorverwijst naar een reiskliniek of travel clinic. De lijst van erkende reisklinieken in België vindt u op Wanda. U kunt ook een afspraak maken bij het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen of bij de Travel and Vaccine Clinic van het UMC Sint-Pieter. Daar worden onder andere specifieke consultaties voor kinderen aangeboden, waarbij de arts u persoonlijk advies geeft op basis van uw bestemming, de gezondheidstoestand van uw kind en de aard en duur van uw reis.
Nuttige links:
Op welke leeftijd? 
Deel met je dierbaren 
Zie ook 
Tijdens de zwangerschap 
Waaraan moet u denken om het kleine schepseltje dat tijdens de zwangerschap in uw buik groeit zo goed mogelijk te beschermen? Hoe gaat u concreet te werk?
Mijn kind laten vaccineren 
Naarmate uw kind groter wordt, heeft het andere dingen nodig … Vaccinaties zijn er daar een van. Op school of bij de dokter zijn er een aantal belangrijke stappen die u kunt doen om uw kind dagelijks te blijven beschermen.
- https://www.vaccination-info.be/. Last access: 06/2026.
- https://www.kindengezin.be/. Last access: 06/2026.
- https://www.laatjevaccineren.be/. Last access: 06/2026.
- Ríos-Covian D. et al. From Short- to Long-Term Effects of C-Section Delivery on Microbiome Establishment and Host Health. Microorganisms 2021;9(10):2122. doi.org/10.3390/microorganisms9102122
- https://www.hpvinfo.be/nl/het-virus/. Last access: 06/2026.
- https://www.bcfi.be/nl/influenzavaccinatie-winter-2025-2026/. Last access: 06/2026.
Deze website is bedoeld om u te informeren over de vaccinatie van kinderen. Raadpleeg uw arts of apotheker indien u meer informatie wenst.
© MSD Belgium BV
Vorstlaan 25
B-1170 Brussel
© Copyright 2026, all rights reserved
BE-NON-02808
Date of last revision: 06/2026