Mijn kind 
Opgroeien vol vertrouwen: vaccins voor elke levensfase
Mijn kind wordt groter. Wat nu? 
Naarmate uw kind groter wordt, veranderen ook zijn of haar noden… en ook vaccinaties horen daarbij. Op school of bij de dokter zijn er een aantal belangrijke stappen die u kunt nemen om uw kind dagelijks te blijven beschermen. Hier vindt u eenvoudige en praktische antwoorden over de organisatie van vaccinaties op school, verplichtingen, herhalingsvaccinaties voor tieners en de HPV-vaccinatie (Humaan Papillomavirus). Zo kunt u met een gerust hart de gezondheid van uw kind extra waarborgen.
Vaccinatie op school: wat ouders zeker moeten weten 
Prof. Proesmans helpt u de weg te vinden voor vaccinatie op school bij kinderen en tieners. Ze deelt praktische informatie om ouders in alle vertrouwen te helpen weloverwogen keuzes te maken.
Alles over vaccinaties voor uw kind en tiener 
“Hoe verlopen vaccinaties op school concreet?” 
In de Vlaamse Gemeenschap worden op school vaccinatiemomenten georganiseerd door de Centra voor Leerlingenbegeleiding (CLB). Meestal is dat in het 1ste, 2de en 4de leerjaar, het 1ste en 3de jaar secundair onderwijs. In de Franse Gemeenschap wordt die rol vervuld door de Services de Promotion de la Santé à l’école (PSE) of door de Centres Psycho-Médicaux-Sociaux (PMS) in de athenea, en in de Duitstalige Gemeenschap door Kaleido-Ostbelgien.
Deze gratis vaccinaties op school gebeuren onder medische begeleiding van professionele zorgverleners. Het gaat daarbij alleen om vaccins tegen de volgende ziektes: kinkhoest, difterie, polio, tetanus, bof, mazelen, rodehond, infecties met het humaan papillomavirus (HPV) en eventueel inhaalvaccinaties voor meningitis en invasieve ziekten met meningokokken ACWY en hepatitis B.
Deze vaccins mogen alleen worden toegediend met toestemming van de ouders en instemming van de tiener. U krijgt een toestemmingsformulier, met vermelding van de naam van de ziekte(s) waarvoor een vaccinatie wordt voorgesteld, toegezonden door het CLB. De schoolarts zal de vaccinatie alleen toedienen als dit document door één van beide ouders is ondertekend.
“Waarom vaccinaties op school en niet bij de dokter?” 
U kunt uiteraard ook terecht bij uw huis- of kinderarts om uw kind te laten vaccineren. Toch is vaccinatie op school bijzonder handig: ze is gratis, volgens het officiële vaccinatieschema, en zonder extra praktische organisatie voor ouders.
“Ben ik verplicht om mijn kind te laten vaccineren of kan ik een vaccin (of alle vaccins) weigeren/bespreken?” 
In België is alleen de poliovaccinatie verplicht (koninklijk besluit van 26 oktober 1966). Niemand kan u of uw kind dit echter opleggen, op grond van artikel 8, eerste lid van de wet van 22 augustus 2002 betreffende de rechten van de patiënt, waarin wordt bepaald dat de patiënt het recht heeft om vrij in te stemmen met elke ingreep van een zorgverlener en vooraf geïnformeerd moet worden. Uw kind kan met andere woorden alleen tegen polio worden gevaccineerd met uw toestemming. Als u de vaccinatie weigert, riskeert u wel een strafrechtelijke sanctie (een boete van 150 tot 800 euro of zelfs een gevangenisstraf van acht dagen tot een maand).
Er zijn geen andere verplichte vaccins in ons land, behalve voor kinderen jonger dan 3 jaar die naar een opvang gaan in de Waalse Gemeenschap. Voor alle kinderen wordt echter sterk aangeraden om het vaccinatieschema te volgen, ook al is het vrijwillig en onderworpen aan de schriftelijke toestemming van de ouders. U kunt de toediening van een vaccin weigeren of bespreken, maar ook een inhaalvaccinatie aanvragen indien nodig.
“Moeten tieners ook gevaccineerd worden?” 
Uw rebelse tiener trekt zich misschien weinig aan van het vaccinatieschema, maar u kunt er wel voor hem of haar aan denken!1 Zeker omdat de vaccinatie van jongeren onder de 16 jaar onderworpen is aan de toestemming van hun ouders of wettelijke voogd.
Bij tieners gaat het vooral om herhalings- of inhaalvaccinaties tegen bijvoorbeeld difterie, tetanus, kinkhoest, hepatitis B, mazelen, rodehond of bof. In het vaccinatieschema van uw gemeenschap vindt u meer informatie.
Daarnaast mag u de vaccinatie tegen infecties met humane papillomavirussen (HPV) niet uit het oog verliezen. Dit is een familie van virussen die de huid en slijmvliezen besmetten.5
Er bestaan meer dan tweehonderd soorten HPV, waarvan een twaalftal als hoog-risicotypes worden beschouwd. Ze zijn mee verantwoordelijk voor het ontstaan van voorstadia van kanker en liggen zelfs aan de basis van bepaalde soorten kankers bij vrouwen of mannen, met baarmoederhalskanker op nummer één3. Ook over het HPV-vaccin vindt u alle nuttige informatie in de schema’s. Voor meer details over HPV-infecties kunt u surfen naar hpvinfo.be.5
“Wat is het HPV-vaccin?” 
Sinds 2011 werd de HPV‑vaccinatie aanvankelijk alleen aanbevolen voor meisjes. Zoals in alle landen waar ze in het vaccinatieschema is opgenomen, is deze vaccinatie sinds september 2019 ook uitgebreid naar jongens.
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is het niet te laat om zich tegen HPV te laten vaccineren als u al geslachtsgemeenscha hebt gehad. Er wordt een inhaalvaccinatie aangeboden aan jonge vrouwen en mannen van 15 tot en met de leeftijd van 30 jaar die niet hebben deelgenomen aan de algemene preventieve vaccinatie. Bij personen van 15 jaar en ouder wordt aanbevolen om drie dosissen van het vaccin toe te dienen in plaats van twee.
“Bij mij veroorzaakte het tetanusvaccin vervelende bijwerkingen. Moet ik mijn
kind/tiener echt laten vaccineren?” 
Het tetanusvaccin veroorzaakt doorgaans alleen lokale bijwerkingen: milde pijn op de injectieplaats, lichte zwelling, rode huid. Soms doen er zich wel hevigere reacties voor: ernstige zwelling, vorming van een harde, warme en pijnlijke zone rond de injectieplaats. Algemene bijwerkingen (koorts, hoofdpijn, spierpijn…) komen niet vaak voor. Echt ernstige allergische reacties die onmiddellijke medische behandeling vereisen, zijn uiterst zeldzaam en treden altijd binnen 15 tot 20 minuten na de injectie op. Daarom wordt aanbevolen om een kwartier ter plaatse te blijven.
Ook al hebt u misschien (heel) slechte herinneringen aan uw eigen tetanusvaccinatie, vergeet niet dat tetanus een ernstige infectieziekte is: 40 tot 50% van de getroffen personen overleeft het niet. Tetanus wordt veroorzaakt door de bacterie Clostridium tetani, die voorkomt in aarde, stof, planten … Zodra deze bacterie het lichaam is binnengedrongen – een kleine wond is al voldoende –, produceert ze een toxine dat zich door het hele lichaam verspreidt, het zenuwstelsel aanvalt en hevige spierspasmen veroorzaakt. Als de ademhalingsspieren aangetast worden, kan dat leiden tot verstikking, met de dood als gevolg. Ongeacht het risico op bijwerkingen is het dus beter om uw kind/tiener te laten vaccineren.1
Als hij/zij in de kindertijd volledig gevaccineerd is tegen tetanus (3 dosissen op 2, 3 en 4 maanden en een herhalingsdosis op 15 maanden), met een bijkomende boosterdosis op 5 à 6 jaar, is een extra herhalingsdosis nodig op de leeftijd van 15 à 16 jaar.
Als hij/zij als baby niet werd gevaccineerd, laat hem/haar dan zo snel mogelijk vaccineren: 2 dosissen met een interval van 4 tot 6 weken en een derde dosis één jaar later.
Met regelmatige herhalingsdosissen om de 10 jaar biedt het tetanusvaccin bescherming tegen de ziekte.
“Mag mijn tiener zonder mijn toestemming worden gevaccineerd?” 
Voor jongeren die Nederlandstalig onderwijs volgen, waar de vaccinatie wordt georganiseerd door het CLB, wordt toestemming gevraagd aan de ouders of wettelijke voogd tot 12 jaar. Daarna wordt de toestemming rechtstreeks aan de jongere zelf gevraagd.
Voor de andere jongeren jonger dan 16 jaar is in principe ouderlijke toestemming nodig voor vaccinatie. Die toestemming wordt gegeven door minstens één ouder of de wettelijke voogd.
Bij schoolvaccinaties of vaccinaties via het CLB ontvangen ouders vooraf een toestemmingsformulier. De vaccinatie gebeurt enkel wanneer dat formulier correct werd ingevuld en ondertekend.
Vanaf 16 jaar kan een jongere in principe zelf beslissen over medische handelingen, waaronder vaccinatie. De zorgverlener houdt daarbij ook rekening met de maturiteit en het begrip van de jongere.
“Kunnen kinderen en tieners gevaccineerd worden tegen griep en COVID-19?” 
Dat is in ieder geval het advies (9879, gepubliceerd op 14 juli 2025) van de Hoge Gezondheidsraad (HGR), die vaccinatie aanbeveelt voor personen met een verhoogd risico op complicaties door griep 6 of ‘risicopersonen’, namelijk alle patiënten vanaf de leeftijd van 6 maanden die:
- zwanger zijn;
- een onderliggende chronische long- (waaronder ernstige astma), hart- (behalve hypertensie), lever- of nieraandoening hebben (zelfs als die gestabiliseerd is);
- een stofwisselingsziekte (incl. diabetes) hebben;
- een neuromusculaire aandoening hebben;
- een (primaire of verworven) immuunstoornis hebben;
- een BMI van ≥ 40 hebben;
- een langdurige behandeling met acetylsalicylzuur ondergaan;
evenals personen, inclusief kinderen, die samenwonen met een baby jonger dan 6 maanden of met iemand die behoort tot een hoogrisicogroep (dit is de zogenaamde ‘cocoon’-vaccinatiestrategie).
Bovendien is het in België voortaan mogelijk om kinderen van 5 tot 11 jaar tegen COVID‑19 te laten vaccineren. In zijn advies 9680 van 17 december 2024 beveelt de HGR aan:
- om kinderen van 5-11 jaar met comorbiditeiten of die in nauw contact komen met mensen die risico lopen te vaccineren;
- en vaccinatie aan te bieden aan kinderen van 5-11 jaar zonder comorbiditeiten, op basis van een individuele en vrijwillige keuze van het kind en zijn ouders (of wettelijke voogd).
“Is het vaccinatieschema niet meer relevant vanaf 18 jaar?” 
Toch wel! De gezondheidsinstanties van alle Belgische gemeenschappen leggen vooral de nadruk op vaccinatie van kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar, maar ook volwassenen doen er goed aan om zich te laten vaccineren.1,3
- Ten eerste omdat volwassenen om de tien jaar een herhalingsvaccin moeten krijgen van de vaccinaties die ze als kind hebben gekregen en die niet levenslang hun werking behouden, bijvoorbeeld de vaccinatie tegen difterie, tetanus en kinkhoest (DTK). Daarnaast kunnen volwassenen bepaalde vaccinaties die vergeten zijn in hun kindertijd inhalen.
- Vanaf 65 jaar worden vaccinaties tegen bijvoorbeeld seizoensgriep, pneumokokkeninfecties of het respiratoir syncytieel virus (RSV) sterk aanbevolen, omdat bepaalde ziektes in die levensfase mogelijk ernstigere gevolgen hebben.
- Veel vaccinaties worden aanbevolen of zijn zelfs verplicht in het kader van een beroepsactiviteit waarbij de persoon het risico loopt een ziekte op te lopen of over te dragen. Bij vaccinatie tegen hepatitis A is dat bijvoorbeeld zo voor mensen die werken als voedselverwerker of voor personeel van kinderdagverblijven.
- Zwangere vrouwen kunnen zich laten vaccineren om hun baby te beschermen. Het gaat om de vaccinatie tegen kinkhoest, die vóór de 32ste week gezet kan worden, en de vaccinatie tegen het respiratoir syncytieel virus (RSV), die tussen de 28ee en 36e week kan gebeuren, als de bevalling uitgerekend is voor een datum tijdens het RSV-seizoen. Het RSV-virus is verantwoordelijk voor bronchiolitis bij baby’s.
- Voordat u vertrekt naar een land waar nog altijd een of meer ziektes circuleren die door vaccinatie kunnen worden voorkomen, moet u zich soms verplicht laten inenten. Een reiziger die niet tegen gele koorts is gevaccineerd, kan de toegang tot bepaalde landen worden geweigerd. In andere gevallen wordt het sterk aanbevolen (difterie, tekenencefalitis, buiktyfus, hepatitis A, enz.).
Vraag gerust raad aan uw arts.
Deel met je dierbaren 
Zie ook 
Tijdens de zwangerschap 
Waaraan moet u denken om het kleintje dat tijdens de zwangerschap in uw buik groeit zo goed mogelijk te beschermen? Hoe gaat u concreet te werk?
Mijn baby laten vaccineren 
Elk kind groeit op zijn eigen tempo, en vaccinatie is één van de kleine stapjes die het helpen beschermen in het dagelijkse leven.
- https://www.vaccination-info.be/. Last access: 06/2026.
- https://www.kindengezin.be/. Last access: 06/2026.
- https://www.laatjevaccineren.be/. Last access: 06/2026.
- Ríos-Covian D. et al. From Short- to Long-Term Effects of C-Section Delivery on Microbiome Establishment and Host Health. Microorganisms 2021;9(10):2122. doi.org/10.3390/microorganisms9102122
- https://www.hpvinfo.be/nl/het-virus/. Last access: 06/2026.
- https://www.bcfi.be/nl/influenzavaccinatie-winter-2025-2026/. Last access: 06/2026.
Deze website is bedoeld om u te informeren over de vaccinatie van kinderen. Raadpleeg uw arts of apotheker indien u meer informatie wenst.
© MSD Belgium BV
Vorstlaan 25
B-1170 Brussel
© Copyright 2026, all rights reserved
BE-NON-02808
Date of last revision: 06/2026